Πυελονεφρίτιδα

Τι ορίζεται ως πυελονεφρίτιδα;

Η πυελονεφρίτιδα είναι μια λοίμωξη του ανώτερου ουροποιητικού συστήματος, η οποία αφορά το νεφρικό παρέγχυμα, τους νεφρικούς κάλυκες και τη νεφρική πύελο. Προκαλείται κυρίως από την ανιούσα πορεία παθογόνων μικροοργανισμών (συνηθέστερα Gram(-) βακτηρίων, όπως Escherichia coli) από το κατώτερο ουροποιητικό, μέσω του ουρητήρα προς τον νεφρό.

Συνοδεύεται συχνά από συστηματικά συμπτώματα φλεγμονής, όπως πυρετό, ρίγος και οσφυαλγία. Τέλος,  μπορεί να έχει σοβαρές επιπλοκές, όπως σηψαιμία ή νεφρική ανεπάρκεια, εάν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα.

Η πυελονεφρίτιδα αποτελεί επιπλοκή της ουρολοίμωξης. Εάν η λοίμωξη παραμείνει στην κύστη, πρόκειται για απλή κυστίτιδα· όταν όμως εξελιχθεί και φθάσει στο ανώτερο ουροποιητικό, τότε προκαλείται φλεγμονή του νεφρού, δηλαδή πυελονεφρίτιδα.

Είδη πυελονεφρίτιδας

Ανάλογα με τη διάρκεια και τη βαρύτητα της φλεγμονής, η πυελονεφρίτιδα διακρίνεται σε οξεία και χρόνια.

Η οξεία πυελονεφρίτιδα είναι μια αιφνίδια και ταχέως εξελισσόμενη φλεγμονή του νεφρού που προκαλείται κυρίως από βακτηριακή λοίμωξη.  Απαιτεί άμεση αντιμικροβιακή θεραπεία και, σε ορισμένες περιπτώσεις,  ακόμη και νοσηλεία.

Από την άλλη, η χρόνια πυελονεφρίτιδα είναι μια επαναλαμβανόμενη ή επίμονη φλεγμονή του νεφρικού παρεγχύματος. Σταδιακά οδηγεί σε προοδευτική ουλοποίηση, ατροφία και απώλεια λειτουργικότητας του νεφρού.

Ποια είναι τα αίτια πρόκλησής της;

Η πυελονεφρίτιδα προκαλείται κατά κύριο λόγο από την ανιούσα λοίμωξη του ουροποιητικού συστήματος, με συχνότερο παθογόνο την Escherichia coli. Το βακτήριο εισέρχεται διαμέσου της ουρήθρας, αποικίζει την ουροδόχο κύστη και, μέσω της ανιούσας πορείας, φθάνει στους ουρητήρες και στη νεφρική πύελο.

Σε πιο σπάνιες περιπτώσεις, η πυελονεφρίτιδα μπορεί να προκληθεί από μικρόβια που μεταφέρονται στο νεφρό μέσω του αίματος, κυρίως σε ασθενείς με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα ή σε καταστάσεις σηψαιμίας. Εκτός από το E. coli, μπορεί να ευθύνονται και άλλα βακτήρια, όπως τα Klebsiella, Proteus, Enterococcus και Pseudomonas, ιδίως σε νοσοκομειακές λοιμώξεις.

Με ποια συμπτώματα εμφανίζεται;

Η πυελονεφρίτιδα εκδηλώνεται με έντονη κλινική εικόνα, η οποία διαφέρει ανάλογα με την ηλικία, τη γενική κατάσταση του ασθενούς και το αν πρόκειται για οξεία ή χρόνια μορφή.

Τα συμπτώματα συχνά ξεκινούν από το κατώτερο ουροποιητικό και στη συνέχεια εξελίσσονται με γενικευμένες εκδηλώσεις λοίμωξης.

Πιο συγκεκριμένα, τα συμπτώματα της πυελονεφρίτιδας είναι τα κάτωθι:

• Υψηλός πυρετός
• Ρίγος και έντονη κακουχία
• Οσφυϊκό άλγος
• Δυσουρία (τσούξιμο κατά την ούρηση)
• Συχνοουρία
• Επιτακτική ούρηση
• Θολά, έντονα δύσοσμα ούρα
• Πυουρία
• Αιματουρία
• Άλγος στην κάτω κοιλία ή στη βουβωνική χώρα
• Ναυτία, έμετος και γενική καταβολή

Σε ηλικιωμένους ασθενείς, η πυελονεφρίτιδα μπορεί να εκδηλωθεί με σύγχυση, λήθαργο ή ακόμα και υποθερμία.

Πώς πραγματοποιείται η διάγνωση;

Η διάγνωση της πυελονεφρίτιδας βασίζεται στη λεπτομερή λήψη ιατρικού ιστορικού και στη φυσική εξέταση από έμπειρο Ουρολόγο-Ανδρολόγο. Η αξιολόγηση των συμπτωμάτων, σε συνδυασμό με εργαστηριακά και απεικονιστικά ευρήματα, επιτρέπει την τεκμηρίωση της διάγνωσης.

Οι βασικές εξετάσεις περιλαμβάνουν γενική και καλλιέργεια ούρων, για την ανίχνευση μικροβιακής λοίμωξης και τον προσδιορισμό του κατάλληλου αντιβιοτικού.  Επίσης, είναι απαραίτητες και αιματολογικές εξετάσεις. Ειδικότερα, η γενική αίματος παρέχει πληροφορίες για την παρουσία λευκοκυττάρωσης ή αυξημένων δεικτών φλεγμονής (CRP, ΤΚΕ).

 Σε πιο σοβαρές ή άτυπες περιπτώσεις, ενδείκνυται η διενέργεια απεικονιστικών εξετάσεων, όπως υπερηχογράφημα ή αξονική τομογραφία κοιλίας, προκειμένου να αποκλειστούν  τυχόν επιπλοκές ή ανατομικές ανωμαλίες.

Πυελονεφρίτιδα & Αντιμετώπιση

Η θεραπευτική αντιμετώπιση της πυελονεφρίτιδας πρέπει να ξεκινά άμεσα, αμέσως μετά την επιβεβαίωση της διάγνωσης. Με αυτόν τον τρόπο μειώνεται ο κίνδυνος επιπλοκών όπως η σηψαιμία ή η μόνιμη βλάβη στο νεφρικό παρέγχυμα. Η έναρξη της αντιβιοτικής αγωγής δεν πρέπει να καθυστερεί, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις με υψηλό πυρετό, έντονο πόνο ή συνοδό υποκείμενη παθολογία. Σε ασθενείς με ήπια έως μέτρια συμπτώματα, η χορήγηση αντιμικροβιακής αγωγής από το στόμα θεωρείται επαρκής, με διάρκεια τουλάχιστον 10 έως 14 ημερών.

Στην πλειονότητα των περιπτώσεων, η επιλογή του αντιβιοτικού καθορίζεται από τα ευρήματα της καλλιέργειας ούρων και του αντιβιογράμματος.

Αντιθέτως, σε περιστατικά με έντονη συμπτωματολογία και σημεία αφυδάτωσης, κρίνεται απαραίτητη η νοσηλεία και η ενδοφλέβια χορήγηση αντιβιοτικών.

Μετά την ολοκλήρωση της φαρμακευτικής αγωγής, ο ασθενής πρέπει να επανεξετάζεται με γενική και καλλιέργεια ούρων, σε τακτά χρονικά διαστήματα. Στόχος της συχνής επανεξέτασης είναι η επιβεβαίωση της πλήρους ίασης και η πρόληψη μελλοντικών υποτροπών. Η συμμόρφωση στη θεραπεία και η τακτική παρακολούθηση παίζουν καθοριστικό ρόλο στη διασφάλιση της νεφρικής λειτουργίας μακροπρόθεσμα.

Η επιλογή ενός έμπειρου και εξειδικευμένου ουρολόγου είναι καθοριστική για την αντιμετώπιση της πυελονεφρίτιδας. Ο  Χειρουργός Ουρολόγος Δρ. Χρήστος Αντωνόπουλος είναι στη διάθεσή σας για να απαντήσει σε κάθε σας ερώτηση και να σας καθοδηγήσει με υπευθυνότητα. Επικοινωνήστε μαζί του, για να κλείσετε άμεσα ραντεβού, εάν εμφανίζετε κάποιο από τα παραπάνω συμπτώματα.