Εξέταση προστάτη

Η εξέταση προστάτη αποτελεί σημαντικό μέρος του προληπτικού ουρολογικού ελέγχου ενός άνδρα.

Ο προστάτης μεταβάλλεται φυσιολογικά με την ηλικία, ενώ αρκετές παθήσεις μπορεί να επηρεάσουν τόσο την ούρηση όσο και τη σεξουαλική και αναπαραγωγική λειτουργία. Για τον λόγο αυτό, ο τακτικός έλεγχος βοηθά τον ουρολόγο να αναγνωρίσει έγκαιρα πιθανές μεταβολές και να κρίνει αν χρειάζεται περαιτέρω διερεύνηση.

Παράλληλα, η εξέταση προστάτη δεν περιορίζεται σε μία μόνο διαδικασία. Ο ουρολόγος συνδυάζει το ιατρικό ιστορικό, την κλινική εξέταση και όταν χρειάζεται, εργαστηριακές ή απεικονιστικές εξετάσεις.

Τι είναι ο προστάτης και ποιος είναι ο ρόλος του;

Ο προστάτης είναι ένας μικρός αδένας του ανδρικού αναπαραγωγικού συστήματος. Βρίσκεται ακριβώς κάτω από την ουροδόχο κύστη και περιβάλλει ένα τμήμα της ουρήθρας, δηλαδή του σωλήνα μέσα από τον οποίο αποβάλλονται τα ούρα.

Μία από τις βασικές λειτουργίες του είναι η παραγωγή προστατικού υγρού, το οποίο αποτελεί μέρος του σπέρματος και συμβάλλει στη φυσιολογική λειτουργία των σπερματοζωαρίων.

Με την πάροδο του χρόνου, ο προστάτης συχνά μεγαλώνει. Η αύξηση αυτή δεν σημαίνει απαραίτητα ότι υπάρχει κακοήθεια, καθώς πολύ συχνά οφείλεται στην καλοήθη υπερπλασία του προστάτη.

Πότε χρειάζεται να γίνεται εξέταση προστάτη;

Ο προληπτικός έλεγχος του προστάτη γίνεται πιο σημαντικός όσο αυξάνεται η ηλικία. Για άνδρες χωρίς γνωστούς παράγοντες αυξημένου κινδύνου, η συζήτηση με τον ουρολόγο ξεκιναέι γύρω στα 50 έτη. Αντίθετα, σε άνδρες με οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του προστάτη ή άλλους παράγοντες κινδύνου, ο έλεγχος μπορεί να χρειαστεί να ξεκινήσει νωρίτερα.

Η εξέταση του προστάτη χρειάζεται να προσαρμόζεται σε κάθε άνδρα ξεχωριστά. Ο ουρολόγος αποφασίζει πότε πρέπει να ξεκινήσει και πόσο συχνά να επαναλαμβάνεται, λαμβάνοντας υπόψη την ηλικία, το προσωπικό και οικογενειακό ιστορικό, τυχόν συμπτώματα και τους παράγοντες κινδύνου.

Ποια συμπτώματα χρειάζονται ουρολογικό έλεγχο;

Οι αλλαγές στην ούρηση ενός άνδρα που εμφανίζονται ξαφνικά, επιμένουν ή επηρεάζουν την καθημερινότητα είναι καλό να αξιολογούνται από ουρολόγο.

Συμπτώματα που χρειάζονται προσοχή είναι:

• συχνοουρία ή αυξημένη ανάγκη για ούρηση τη νύχτα
• δυσκολία στην έναρξη της ούρησης
• αδύναμη ή διακοπτόμενη ροή ούρων
• έντονη και επιτακτική ανάγκη για ούρηση
• αίσθημα ότι η ουροδόχος κύστη δεν αδειάζει πλήρως
• αιμοσπερμία ή αιματουρία

Τα παραπάνω μπορεί να σχετίζονται με διαφορετικές καταστάσεις, όπως η καλοήθης υπερπλασία του προστάτη, μια φλεγμονή ή άλλη πάθηση του ουροποιητικού. Η σωστή αξιολόγηση βοηθά να εντοπιστεί η αιτία και να επιλεγεί η κατάλληλη αντιμετώπιση.

Πώς γίνεται η κλινική εξέταση του προστάτη;

Η κλινική εξέταση του προστάτη πραγματοποιείται σε δύο βασικά στάδια.

Το πρώτο στάδιο, αποτελείται από τη λήψη του ιατρικού ιστορικού. Ο ουρολόγος συζητά με τον ασθενή για τα συμπτώματα, τη διάρκειά τους, τυχόν προηγούμενα ουρολογικά προβλήματα και το οικογενειακό ιστορικό.

Στο δεύτερο στάδιο, όταν αυτό κρίνεται απαραίτητο πραγματοποιείται η δακτυλική εξέταση του προστάτη από το ορθό. Με τη χρήση γαντιού και λιπαντικού ο γιατρός, ψηλαφά προσεκτικά τον προστάτη και αξιολογεί το μέγεθος, τη σύσταση, τη συμμετρία και την επιφάνειά του. Παράλληλα, μπορεί να εντοπίσει περιοχές με αυξημένη σκληρία ή ευαισθησία. Η διαδικασία διαρκεί λίγα λεπτά και μπορεί να προκαλέσει αίσθημα πίεσης ή ήπια προσωρινή ενόχληση, χωρίς συνήθως να είναι επώδυνη.

Παρότι ορισμένοι άνδρες αισθάνονται αμηχανία πριν από τη δακτυλική εξέταση, πρόκειται για μια απλή κλινική διαδικασία που προσφέρει στον ουρολόγο χρήσιμες πληροφορίες για την κατάσταση του προστάτη.

Τι είναι το PSA και τι πληροφορίες δίνει;

Το PSA (Prostate Specific Antigen – Ειδικό Προστατικό Αντιγόνο) είναι μια πρωτεΐνη που παράγει ο προστάτης. Ο γιατρός μπορεί να μετρήσει την ποσότητά της στο αίμα με μια απλή αιμοληψία. Επιπλέον, η μέτρηση του PSA αποτελεί σημαντικό μέρος του ελέγχου του προστάτη, αλλά η αύξησή του δεν σημαίνει από μόνη της ότι υπάρχει καρκίνος.

Για αυτόν τον λόγο, ο ουρολόγος δεν αξιολογεί την τιμή του PSA μεμονωμένα. Εξετάζει επίσης, την ηλικία του ασθενούς, το μέγεθος του προστάτη, προηγούμενες τιμές, τα ευρήματα της κλινικής εξέτασης και το συνολικό ιστορικό.

Ποιες άλλες εξετάσεις μπορεί να χρειαστούν;

Ο βασικός έλεγχος για την εξέταση του προστάτη δεν είναι ίδιος για όλους. Ανάλογα με τα συμπτώματα και τα αρχικά ευρήματα, ο ουρολόγος μπορεί να ζητήσει πρόσθετες εξετάσεις ώστε να αποκτήσει πληρέστερη εικόνα.

Σε αυτές μπορεί να περιλαμβάνονται:

• γενική και καλλιέργεια ούρων, κυρίως όταν υπάρχουν ενδείξεις λοίμωξης.
• υπερηχογράφημα για την εκτίμηση του μεγέθους και της μορφολογίας του προστάτη.
• μέτρηση υπολείμματος ούρων μετά την ούρηση, όταν υπάρχουν σχετικά συμπτώματα.
• πολυπαραμετρική μαγνητική τομογραφία προστάτη (mpMRI) όταν χρειάζεται λεπτομερέστερος έλεγχος.
• επανάληψη ή συμπληρωματική αξιολόγηση του PSA.
• βιοψία προστάτη, όταν τα συνολικά ευρήματα δημιουργούν ουσιαστική υποψία κακοήθειας.

Η βιοψία δεν αποτελεί εξέταση ρουτίνας για κάθε άνδρα. Ο ουρολόγος την προτείνει όταν τα προηγούμενα ευρήματα απαιτούν πιο εξειδικευμένο έλεγχο.

Γιατί έχει σημασία ο τακτικός έλεγχος του προστάτη;

Η εξέταση του προστάτη δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται μόνο ως έλεγχος για τον καρκίνο. Αποτελεί μέρος της συνολικής παρακολούθησης της ουρολογικής υγείας και μπορεί να εντοπίσει διαφορετικές παθήσεις που επηρεάζουν την καθημερινότητα ενός άνδρα.

Επιπλέον, ο καρκίνος του προστάτη μπορεί στα αρχικά του στάδια να μην προκαλεί εμφανή συμπτώματα. Για αυτό ο προληπτικός έλεγχος αποκτά ιδιαίτερη αξία στις ηλικιακές ομάδες στις οποίες αυξάνεται ο κίνδυνος.

Ο Δρ. Χρήστος Α. Αντωνόπουλος, Χειρουργός Ουρολόγος–Ανδρολόγος, MD, MSc, PhDc, FEBU, διαθέτει εξειδίκευση στη σύγχρονη διάγνωση και αντιμετώπιση παθήσεων του προστάτη, εφαρμόζοντας μεταξύ άλλων διαπερινεϊκή MRI-fusion βιοψία προστάτη και προηγμένες ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές.

Εάν επιθυμείτε να κλείσετε εξέταση προστάτη, με τον Χειρουργό Ουρολόγο–Ανδρολόγο Δρ. Χρήστο Α. Αντωνόπουλο επικοινωνήστε με το ιατρείο.